Stablecoin

Stablecoin (đồng tiền ổn định) là loại tiền điện tử được thiết kế để giữ giá trị gắn với một tài sản ổn định. Phần lớn trường hợp, tài sản đó là đô la Mỹ, nên mỗi token được kỳ vọng có giá khoảng một đô la. Ngoài ra còn có stablecoin gắn với euro, các loại tiền tệ khác hoặc vàng. Ý tưởng nằm ngay trong tên gọi: một đồng coin hướng tới sự ổn định.

Vì sao stablecoin ra đời

Giá của phần lớn các đồng tiền điện tử có thể biến động mạnh, đôi khi chỉ trong một ngày. Điều đó gây bất tiện nếu bạn chỉ muốn chuyển tiền, thanh toán một dịch vụ hoặc giữ giá trị trong một thời gian mà không phải rút tiền về ngân hàng. Stablecoin cố gắng kết hợp ưu điểm của crypto và tiền truyền thống:

việc chuyển tiền diễn ra trên blockchain, suốt ngày đêm, không cần ngân hàng làm trung gian
giá trị luôn bám sát một loại tiền tệ được chọn

Trên thực tế, stablecoin được dùng rộng rãi làm đơn vị tính trên các sàn giao dịch crypto, trong tài chính phi tập trung (DeFi) và cho các giao dịch chuyển tiền xuyên biên giới.

Tỷ giá neo được duy trì như thế nào

Câu hỏi then chốt với bất kỳ stablecoin nào là điều gì giữ cho giá của nó ổn định. Mối liên kết mục tiêu với một tài sản được gọi là tỷ giá neo (peg). Có một số cách tiếp cận chính.

Được bảo chứng bằng tiền pháp định

Một công ty phát hành token và giữ một lượng dự trữ tương đương, dưới dạng tiền mặt hoặc tài sản rủi ro thấp như trái phiếu chính phủ ngắn hạn. Những khách hàng đã xác minh có thể đổi token lấy đô la với đơn vị phát hành, và quy trình quy đổi này giúp giữ giá ổn định.

Đây là loại phổ biến nhất. Rủi ro chính của nó là niềm tin vào đơn vị phát hành: dự trữ có thực sự tồn tại với số lượng như công bố không, được giữ ở đâu, và có thể tiếp cận nhanh đến mức nào? Đó là lý do việc đơn vị phát hành có công bố báo cáo dự trữ định kỳ hay không, và có công ty độc lập kiểm tra các báo cáo đó hay không, là điều quan trọng.

Được bảo chứng bằng tiền điện tử

Loại stablecoin này được hợp đồng thông minh tạo ra dựa trên tài sản ký gửi là các đồng tiền điện tử khác. Vì bản thân tài sản thế chấp có giá biến động, người dùng phải khóa một lượng giá trị lớn hơn số stablecoin họ tạo ra. Điều này được gọi là thế chấp vượt mức (overcollateralization). Nếu giá tài sản thế chấp giảm quá sâu, vị thế sẽ tự động bị thanh lý để token vẫn được bảo chứng đầy đủ.

Ưu điểm là tính minh bạch: tài sản thế chấp nằm trên blockchain, nơi ai cũng có thể kiểm tra. Nhược điểm là sự phức tạp và rủi ro lỗi trong hợp đồng thông minh.

Stablecoin thuật toán

Stablecoin thuật toán cố gắng giữ giá bằng mã lập trình thay vì dự trữ, tự động mở rộng hoặc thu hẹp nguồn cung token. Lịch sử cho thấy mô hình này có thể rất mong manh: khi thị trường căng thẳng, niềm tin biến mất và tỷ giá neo có thể sụp đổ. Ví dụ nổi tiếng nhất là sự sụp đổ của TerraUSD (UST) vào tháng Năm năm 2022.

Những rủi ro chính

Được gọi là “ổn định” không có nghĩa là không có rủi ro:

Mất neo (depeg). Giá có thể lệch khỏi mục tiêu, trong thời gian ngắn hoặc lâu hơn, chẳng hạn khi có nghi ngờ về dự trữ hoặc làn sóng rút tiền ồ ạt.
Rủi ro từ đơn vị phát hành. Công ty đứng sau token có thể mất khả năng thanh toán, gặp sự cố tại các ngân hàng giữ dự trữ của mình, hoặc bị cơ quan quản lý xử lý.
Đóng băng. Nhiều stablecoin bảo chứng bằng tiền pháp định cho phép đơn vị phát hành phong tỏa token tại những địa chỉ cụ thể, ví dụ theo yêu cầu của cơ quan chức năng.
Rủi ro kỹ thuật. Lỗ hổng trong hợp đồng thông minh, cầu nối cross-chain và các nền tảng nơi token được lưu giữ.
Pháp lý. Quy định về stablecoin khác nhau giữa các quốc gia và vẫn đang được hoàn thiện.

An toàn trong thực tế

Kiểm tra bạn đang gửi trên mạng nào. Cùng một stablecoin có thể tồn tại trên nhiều blockchain, và gửi nhầm mạng có thể khiến bạn mất tiền.
Xác minh địa chỉ hợp đồng token. Kẻ lừa đảo tạo token giả có cùng tên và mã ticker với các stablecoin nổi tiếng.
Cảnh giác với lời hứa lợi nhuận đảm bảo khi gửi stablecoin. Từ “ổn định” thường được dùng trong quảng cáo để tạo cảm giác an toàn giả tạo.
Nhớ rằng chuyển tiền cần trả phí bằng đồng coin gốc của mạng lưới. Không có nó, bạn không thể gửi stablecoin.

Những điểm chính

Stablecoin là tiền điện tử có giá gắn với một tài sản ổn định, thường là đô la Mỹ.
Tỷ giá neo được duy trì bằng dự trữ tiền pháp định, tài sản thế chấp crypto hoặc thuật toán.
Rủi ro chính gồm mất neo, độ tin cậy của đơn vị phát hành, đóng băng tài sản và lỗi kỹ thuật.
Ổn định không có nghĩa là không có rủi ro.