Kripto para dolandırıcılığı nasıl anlaşılır?

Kripto para transferleri genellikle geri alınamaz ve bir cüzdanın, paranızı iade edebilecek bir müşteri hizmetleri birimi yoktur. Dolandırıcılar bunu çok iyi bilir. Çoğu dolandırıcılık yöntemi teknolojiyi kırmaya hiç uğraşmaz; insanları hedef alır: güveni, aciliyet duygusunu ve hızlı kazanç umudunu kullanır. Aşağıda, bir dolandırıcılığı size pahalıya patlamadan fark etmenize yardımcı olabilecek başlıca uyarı işaretlerini bulabilirsiniz.

Garanti kazanç vaadi

En yaygın tehlike işareti garanti kâr vaadidir: "günde %2", "yatırdığınızı bir haftada ikiye katlıyoruz", "risksiz gelir". Kripto parada risksiz getiri diye bir şey yoktur. Bir proje istikrarlı ve yüksek getiri vaat ediyor ama bunun nereden geldiğini açıklayamıyorsa dikkatli olun. Bu tür düzeneklerin birçoğu, yeni katılımcıların parasıyla eskilere ödeme yapar ve para girişi kesilene kadar ayakta kalır.

Kimlik taklidi

Dolandırıcılar ünlü kişileri, borsaları ya da projeleri taklit eden hesaplar açar. İsmi, profil fotoğrafını ve yazım üslubunu kopyalarlar. Kullanıcı adı tek bir karakterle farklı olabilir.

• Tanınmış kişiler ve şirketler size para kazanma yolu önermek için ilk mesajı atmaz.
• Hesapları bir mesajdaki bağlantı üzerinden değil, projenin resmi internet sitesi üzerinden doğrulayın.

Sahte destek

Klasik bir senaryo: herkese açık bir sohbet grubunda yaşadığınız bir sorunu yazarsınız ve bir dakika içinde bir "destek görevlisi" size özelden mesaj atar. Sizden seed ifadenizi (kurtarma kelimeleri) ya da özel anahtarınızı ister veya bir dış sitede "cüzdanınızı senkronize etmenizi" söyler.

Temel kuralı unutmayın: kimse sizden seed ifadenizi istememelidir. Ne borsa, ne cüzdan geliştiricileri, ne de moderatörler. Bunu isteyen herkes dolandırıcıdır.

Oltalama siteleri ve sahte airdrop'lar

Oltalama (phishing) siteleri, gerçek borsaları, cüzdanları ya da DeFi uygulamalarını taklit eden sahte sitelerdir. Bu sitelerin bağlantıları e-posta, özel mesaj, arama motoru reklamları ve yorumlar yoluyla gelir. Adresteki fark neredeyse görünmez olabilir.

Benzer bir hile de sahte airdrop'tur. Cüzdanınızda tanımadığınız bir token belirir ve bir sitede "ödülünüzü almaya" davet edilirsiniz. O siteyle etkileşime girmek varlıklarınızı kaybetmenize yol açabilir.

"Bir gönder, iki al"

Sahte çekilişler ünlü bir kişinin ya da şirketin adını kullanır: bir adrese coin gönderin, karşılığında iki katını alın. Bu her zaman dolandırıcılıktır. Gönderdiğiniz coinler geri gelmez; altındaki "bende işe yaradı" yorumlarını da çoğunlukla dolandırıcıların kendisi yazar.

Pump and dump

Pump and dump düzeneğinde organizatörler önce az bilinen bir tokeni sessizce toplar, ardından sohbet gruplarında ve sosyal medyada yoğun biçimde reklamını yapar. Yeni gelenler alım yapmaya başlayıp fiyat tırmandığında organizatörler elindekini satar ve fiyat çöker. Uyarı işaretleri: agresif tanıtım, kat kat kazanç vaatleri ve "geç kalmadan gir" baskısı.

Romantik dolandırıcılık ve "domuz kesimi"

Pig butchering (domuz kesimi) olarak bilinen yöntem haftalar, hatta aylar sürebilir. Dolandırıcı sosyal medya, mesajlaşma uygulamaları ya da tanışma siteleri üzerinden iletişime geçer, bir arkadaşlık ya da romantik ilişki kurar, ardından başarılı yatırımlarının "sırrını paylaşır". Kurban, giderek büyüyen "kârlar" gösteren ve hatta küçük bir çekime izin verebilen sahte bir platforma yönlendirilir. Yatırılan para arttıkça çekim imkânsız hale gelir ve yeni "vergiler" ya da "kilit açma ücretleri" ortaya çıkar.

Rug pull

Rug pull, bir projenin kurucularının kullanıcıların parasını toplayıp ortadan kaybolmasıdır. Havuzdaki likiditeyi çekebilir, ellerindeki tokenleri piyasaya boşaltabilir ya da internet sitesini kapatıp gidebilirler. Uyarı işaretleri: geçmişi olmayan anonim bir ekip, bağımsız kod denetiminin olmaması ve kuruculara yeni token basma ya da satışı engelleme yetkisi veren bir akıllı sözleşme.

Kötü niyetli token onayları

DeFi'de bir uygulamanın tokenlerinizi kullanabilmesi için bir onay (approval) imzalarsınız. Sahte siteler sizden sınırsız harcama onayı ister. Bundan sonra saldırgan, size bir daha sormadan tokenlerinizi istediği zaman taşıyabilir.

• Cüzdanınızın sizden neyi imzalamanızı istediğini dikkatle okuyun.
• Blok gezginlerinde sunulan araçlarla eski onaylarınızı zaman zaman gözden geçirin ve iptal edin.

Genel uyarı işaretleri

• Aciliyet ve baskı: "bu fırsat bir saat sonra sona eriyor".
• Bilinmeyen bir uygulamayı ya da tarayıcı eklentisini yükleme talebi.
• "Doğrulama" adresine para gönderme talebi.
• Gerçek olamayacak kadar iyi görünen teklifler.

Hedef olursanız ne yapmalı?

• Tüm iletişimi kesin ve "ücret" karşılığında iade sözü verilse bile daha fazla para göndermeyin.
• Seed ifadeniz ele geçirilmiş olabilirse yeni bir cüzdan oluşturun ve kalan varlıklarınızı oraya taşıyın.
• Cüzdanınızdaki şüpheli onayları iptal edin.
• Kanıtları saklayın: adresler, işlem hash'leri, mesajlar ve bağlantılar.
• Dolandırıcılığı, yaşandığı platforma ve ülkenizdeki kolluk kuvvetlerine bildirin.
• "Fon kurtarma hizmetlerine" karşı dikkatli olun; bunlar çoğu zaman aynı dolandırıcılığın ikinci dalgasıdır.

Özet

Kripto dolandırıcılıklarının çoğu güvene ve aciliyete dayanır. Seed ifadenizi asla paylaşmayın, site adreslerini kontrol edin, garanti kazanç ya da çekiliş vaatlerine inanmayın ve neyi imzaladığınızı okuyun. Bir şey gerçek olamayacak kadar iyi görünüyorsa, büyük ihtimalle gerçek değildir.